top of page
ZA (ΠΙΣΩ)
2021
Ο χώρος γύρω από κάθε πολυκατοικία περιφράσσεται οπωσδήποτε με κάποιο, έστω και πρόχειρο, φραχτάκι. Στα μέσα της δεκαετίας του ’90 θεωρούνταν απολύτως φυσιολογικό να σουφρώσεις από κάποιο εργοτάξιο μερικές λωρίδες πλέγμα οπλισμού και να περιφράξεις το «δικό σου» γρασίδι.
Στη Ρωσία ο φράχτης είναι κάτι παραπάνω από φράχτης: το τελευταίο τέταρτο του αιώνα οι πολίτες έχουν υψώσει πάνω από 2,5 εκατομμύρια χιλιόμετρα περιφράξεων, και το πόσες έχει χτίσει το κράτος δύσκολα το φαντάζεται κανείς. Κι όμως, η προστασία της ιδιοκτησίας κάθε άλλο παρά βασική λειτουργία του ρωσικού φράχτη είναι.
ΒΛΑΝΤΙΜΙΡ ΡΟΥΒΙΝΣΚΙ, από το άρθρο «Οι αγαπημένοι μας φράχτες»
Το έργο είναι αφιερωμένο στην εποχή που η Ρωσία γνώρισε έκρηξη στην κατασκευή φραχτών. Μαζί με τη Σοβιετική Ένωση πέθανε και το μονοπώλιο στην ανέγερση περιφράξεων. Η εμφάνιση της ιδιωτικής ιδιοκτησίας φύτεψε στο μυαλό των Ρώσων την ιδέα ότι πρέπει οπωσδήποτε να απομονωθούν από τους συμπολίτες τους. Γύρω από τα εξοχικά οικόπεδα υψώνονται φράχτες — όσο πιο ψηλοί, τόσο καλύτερα. Στα διαμερίσματα της πόλης μπαίνουν ατσάλινες πόρτες.
Αυτή η ανάγκη για αυτοπροστασία είναι κατανοητή: η προσωπική ελευθερία που έπεσε ξαφνικά πάνω στους ανθρώπους έγινε για πολλούς και ελευθερία από τον νόμο και την ηθική — εξ ου και η γνωστή έκρηξη της εγκληματικότητας. Ο «μικρός» άνθρωπος, ο απλός πολίτης, ήθελε να νιώθει έστω και φαινομενικά, έστω και σχετικά ασφαλής.
Όμως η ταραγμένη εποχή τελείωσε, ενώ η μαζική, πανταχού παρούσα και συχνά παράλογη ανέγερση φραχτών δεν σταμάτησε ποτέ.
Ο όρος «η άγρια δεκαετία του ’90» εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο μυθιστόρημα του Μιχαήλ Βέλερ «Κασσάνδρα», που κυκλοφόρησε το 2002. Από τότε το κλισέ πέρασε σιγά σιγά στο λεξιλόγιο της προπαγάνδας, και στα μέσα της δεκαετίας του 2000 καθιερώθηκε στον δημόσιο λόγο ως παγιωμένη έκφραση (Α. Μπονχ-Οσμολόφσκαγια, «Παλιά ήταν χειρότερα»).
Στο όνομα της «ασφάλειας», οι περιφράξεις συνεχίζουν να στήνονται μέχρι σήμερα, είτε χρειάζονται είτε όχι. Παρότι η κοινωνία ζητά πια μάλλον μια άνετη πόλη και ελευθερία κινήσεων, το αξίωμα μένει ακλόνητο: η ασφάλεια πάνω από την άνεση και πάνω από την ελευθερία. Και μαζί με τους πραγματικούς φράχτες, το κράτος υψώνει φράχτες και στα κεφάλια, με το σύνθημα «Τι, θέλετε να ξαναζήσουμε τα ’90;».
bottom of page